عبد الحسين ميرزا فرمانفرما

132

مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )

سالهء حكومت من هم هميشه چهاربست « 1 » چرخ كه عبارت از بيست نفر عمله باشد از بم و غيره آمده در پيشكار اين دو قنات كار مىكنند و فعلا از دو رشته قنات تخمينا چهار سنگ آب بطور مساوات جارى و به نهايت شيرين و گواراست . نهر كوه دمن 206 يك نهر هم در همان اوقات هفت هشت سال قبل از كوه دمن بريده و به خالصهء مزبوره آورده‌اند و هروقت ترسال است از اين نهر هم چهار پنج سنگ الى ده سنگ به تفاوت سال آب به خالصهء ناصرى مىرسد . ولى آب رودخانهء بمپور اين نقطه را نمىگيرد و احتياجى هم به آن نيست ، خصوصا اوقاتى كه آب از نهر كوه دمن بيايد . اراضى آن زياد [ ست ] ولى مثل ساير خالصجات بمپور چندان استعداد و قابليّت زمينى ندارد و بذرى پنج شش بذر بيشتر عمل نمىكند . خلقش منحصر است به سى گاوبند زعيم و عمله كه آنها نيز خود را كنيز و غلام دولت مىدانند . علاوه بر حقوق معمولى سى و سه خروار جنس به عنوان جيره از حكومت كرمان مىگيرند و غير از زعيم و عمله ده بيست خانوار متفرقه هم كه به همه‌جهت قريب چهارصد نفر مرد و زن و كوچك و بزرگ مىشود در آنجا سكونت دارند و دو سه نفر حدّاد و نجّار هم در اين نقطه يافت مىشود . و تخمينا صد كوتوك « 2 » رعيّتى هم در آنجا ساخته‌اند و پنج شش اوطاق و انبار هم تازه ابراهيم خان و زين العابدين سرتيپ برحسب [ 125 ] دستور العمل خود من در آنجا بنا كرده‌اند و صورت اتمام پذيرفته است . هوايش هم مثل خود بمپور و كدخدايان مزارعان اسمشان كدخدا يوسف و لشكر خان و كدخدا نخود [ ست ] . و غير از اين معلوماتى در خالصهء ناصرى نيست . ساختن انبار كاه در كوچه‌گردان و قاسم‌آباد 207 و چون در اين صفحات رعيّت خارجى نمىتواند زيست و توقف كند و زعيم و عملهء اينجا هم به‌واسطهء كمى و بىتمدّنى نه فراغت ساختن انبار دارند و نه تميز ضبط كاه ، و غير از قلعهء بمپور و فهرج در ساير نقاط به هيچ وجه انبار كاه نساخته‌اند و در ذهاب و اياب اردو چه از خط رودبار و چه خطّ ريگان لابدا از كوچه‌گردان و قاسم‌آباد عبور مىكند و درواقع اوّل آبادى بمپور كوچه‌گردان است و آوردن كاه به آن نقطه اسباب زحمت است به اين ملاحظه به ابراهيم خان سرتيپ دستور العمل

--> ( 1 ) - كذا ، اما غالب جاها « دست » گفته مىشود . ( 2 ) - ( - كتوك ) .